Yazma, birkaç asırdır Türk Devleti içerisinde yaşayan halk tarafından sıklıkla kullanılan el işçilik ürünlerinden biri olarak görülmektedir. Başı örtme amaçlı kullanılan yazmalar, başın çeşitli iklimsel değişiklerden korumaktadır. Bu ürünler ile bölge ve kültür şartlarına bağlı olarak değişiklik göz önüne alınmaktadır. Her din içinde belirli kültürel semboller farklılık kazanarak ön planda kendini daha fazla hissettirmektedir. Bu tür ürünlerden biri olan yazma oyaları, Türk kültür tarihinde önemli kesimin benimsediği bir ürün olarak karşımıza çıkmaktadır.
Yazma oyaları, günümüz dünyasında Türk kadınları tarafından kullanılan örtünmeye yardımcı araçlardandır. Türkiye de kullanılan yazmalar, kadınların yazmaları bağlama şekilleri açısından da farklılıkları göstermektedir. Desen ve bağlama şekillerinin birden fazla olması çeşitliliğin sağlanmasında da önem taşımaktadır. Kadınların el işlerinde beceri ve yaratıcılıklarını sergiledikleri el işçiliği ile ortaya çıkardıkları ürünler, çevresel faktörler ile üretimin birbirine bağlı ilerlemesini sağlamaktadır.
El Sanatlarında Farklı Kimlik Oluşması
Yazma oyaları, başı örten kumaşın kenarlarına işlenen çiçek desenlerinin yanı sıra birçok farklı küçük motiflerin yer alması ile güzel bir görünümün sağlanmasına yardım eden süs ögesinin işlenmiş halidir. Oya, genellikle ipek ibrişim kullanılarak iğne ile yapılan ince dantelin adı olarak bilinmektedir. Oya yapımında kullanılan çeşitli araç gereç ve tekniklere göre yazma kenarına işlenen oyaların birbirinden farklı çeşidi bulunmaktadır.
Yazma oyaları, Anadolu da iğne oyası sanatının gelişmesinden sonra bölgede üretilen iğne oyaları ürünlerinin talebinin artmasını sağlamıştır. 12.yüzyılda Anadolu da yaygınlık kazana iğne oyaları ile yapılan ürünler zaman içerisinde Balkanlara ve oradan da Avrupa’nın belirli başlı bölgesine yayılarak geniş kitleler tarafından benimsenmiştir. Dünyanın çeşitli devletlerinin birbirinden farklı özellik gösteren simgesel motifleri arasında en göze çarpan incelikle işlenen bu ürünler, kültür tarihi hakkında geniş bir coğrafyaya yayılımın açık kanıtını oluşturmaktadır
Gelenekselliğin Modernlik İle Buluşması
Ülkemizde gelin bohçası adı altında devam eden geleneğin vazgeçilmez unsur olan yazma oyaları, birbirinden güzel ve renk renk yemenilerin sergilenmesi ile herkesin beğenisine sunulan bu adetin adı altında gösterilmektedir. Farklı modellerde ve çok sayıda desenlerde olan oya ürünleri, her türlü eşyanın kenarına işlenerek canlılık katması bakımından hızlı bir yükselişi yakalamıştır. Bu desenlerden en çok kullanım alanına sahip olanları yaprak ve çiçek desenli olan oya örnekleridir.
Yapılan oyalara farklılık katılması açısından yazma oyaları kendi içinde yapraklı tığ oyası, motifli, kolay, zor vs… gibi adlarla anılmaya başlamıştır. Desen açısından seçeneklerin fazlalığı iğne oyalarının tercih edilme oranındaki artışın en güzel kanıtını oluşturmaktadır.
Nesilden Nesle Aktarılan El İşçiliği
El işçiliği, eski zaman diliminden aktarılarak günümüze kadar büyük bir hız ile gelmeye başlamıştır. Yapılan tüm seri üretime ve fabrikasyon ürünlerine rağmen el işçilik ürünlerine duyulan ilgi her geçen zaman dilimi içinde daha büyük kitleler tarafından kabul görmeye ve kullanılmaya başlanmıştır.
Birbirinden farklı motiflerin insan yaşamında yer alan ürünleri süslemesi ile nesilden nesle aktarılarak gelen bilgiler ve işçilik, farklılıklar eşliğinde el sanatında öne çıkmaya başlamıştır. Sanatın en belirgin özelliğinin yaşandığı alanlarda gösterilen beceri ile üretilen ürünler, her kesimden insanın hayatının önemli bir anını süslemeye devam edecektir….
